Roboty tymczasowe: Brakujące modele na placu budowy

Wyobraź sobie, że wchodzisz na spotkanie koordynacyjne generalnego wykonawcy. Na ekranie widzisz bardzo szczegółowy model zintegrowany. Trasy rurociągów instalacyjnych precyzyjnie omijają stalową konstrukcję. Architektura idealnie pokrywa się z żelbetowym szkieletem. Drogi bezbłędnie leżą na moście. A w pewnym momencie raport z detekcji kolizji z modeli projektowych pokazuje (a przynajmniej powinien) zero poważnych kolizji.

Projektant podpisuje dokumentację i wysyła modele do zespołu na budowie.

Dwa tygodnie później kierownik budowy dzwoni do biura projektowego. Zespół wykonawczy nie jest w stanie zabetonować słupów w piwnicy. Model został skoordynowany dla gotowego, docelowego budynku (co niestety często się zdarza…). Ale nikt nie zamodelował potężnych, stalowych rozpór podtrzymujących ściany oporowe wykopu. Te tymczasowe rozpory przebiegają dokładnie przez współrzędne przestrzenne, w których docelowo powinny znajdować się słupy żelbetowe. Prace na budowie stają. Wykonawca wysyła wniosek z zapytaniem o informację. Budowa i projekt tracą pieniądze, czekając na przeprojektowanie.

Wiele cyfrowych procesów budowlanych skupia się całkowicie na docelowym obiekcie budowlanym. Z mojego doświadczenia wynika, że branża dalej ma braki, jeśli chodzi o konstrukcje i obiekty tymczasowe. W tym artykule znajdziesz przykłady modeli takich elementów na placu budowy, które warto zamodelować.

Spis treści

Grafika pokazująca aktywność na budowie i elementy tymczasowe, źródło: https://www.globalconstructionreview.com/three-tips-for-4d-bim-success/

1. Braki w kontrakcie

Na początek przyjrzyjmy się jednak źródłu tego problemu. Bardzo często leży ono w umowach z inwestorem. Kiedy inwestor wydaje swoje Wymagania Wymiany Informacji (EIR), myśli wyłącznie o gotowym obiekcie. Chce modelu, z którego będzie mógł korzystać podczas zarządzania obiektem (Facility Management) i jego eksploatacji. Nie obchodzą go tymczasowe fundamenty pod żurawie ani ścianki szczelne. Te elementy będą usunięte przed ostatecznym odbiorem budynku.

Ponieważ inwestor nie prosi wyraźnie o modele konstrukcji tymczasowych, w Planie Realizacji BIM (BEP) generalny wykonawca zakłada, że nie musi ich modelować. Stanowi to fundamentalne niezrozumienie podziału ryzyka. Inwestor kupuje gotowy obiekt budowlany. Generalny wykonawca odpowiada za proces jego budowy. Jeśli proces ten ma wady, wykonawca płaci za to z własnej marży. Modelowanie konstrukcji tymczasowych pełni więc funkcję strategii ochrony finansowej dla generalnego wykonawcy.

2. Elementy wysokiego ryzyka wymagające modelowania

2.1. Głębokie wykopy i ich obudowy

Zawsze, gdy wykonawca kopie wielopoziomową piwnicę lub głęboki wykop, grunt wymaga podparcia. Wiąże się to z ciężkimi obudowami wykopów, takimi jak ścianki szczelne i stalowe rozpory poprzeczne. Elementy te zajmują ogromną przestrzeń fizyczną w obszarze wykopu. Jeśli inżynierowie od konstrukcji tymczasowych zaprojektują obudowy w formacie 2D, podczas gdy zespół BIM zamodeluje docelowe fundamenty żelbetowe w 3D, oba te systemy mogą spotkać się ze sobą w formie kolizji na budowie.

Dzięki zamodelowaniu systemów obudowy wykopów i wprowadzeniu ich do środowiska koordynacyjnego, koordynator BIM może sprawdzić bezkolizyjność z docelowym projektem fundamentów. Na tej podstawie inżynierowie mogą dostosować rozstaw tymczasowych stalowych rozpór, co pozwala docelowym słupom żelbetowym na bezkolizyjne wznoszenie się pomiędzy nimi. Wykrycie takiego konfliktu w oprogramowaniu do koordynacji modeli kosztuje zaledwie kilka godzin pracy inżyniera. Z drugiej strony, wykrycie go fizycznie na budowie wstrzymuje ścieżkę krytyczną i kosztuje tysiące w przestojach całych brygad betoniarskich.

Tymczasowa konstrukcja podtrzymująca ściankę szczelną, most Farris, zdjęcie: Konrad Naborczyk

2.2. Logistyka żurawi

Logistyka podnoszenia ciężkich ładunków niesie ze sobą profil bardzo wysokiego ryzyka. 300-tonowy żuraw gąsienicowy nie może zaparkować w dowolnym miejscu na nieutwardzonym terenie. Wymaga on zaprojektowanych tymczasowego fundamentu pod dźwig lub betonowych platform, aby równomiernie rozłożyć obciążenie. Te tymczasowe fundamenty mogą sięgać głęboko w ziemię.

Gdy zespół BIM modeluje platformy pod żurawie, przeprowadza detekcję kolizji z istniejącymi sieciami podziemnymi. Niezwykle niebezpieczna awaria na budowie ma miejsce, gdy tymczasowy fundament pod żuraw zostanie wylany bezpośrednio nad czynnym wodociągiem lub gazociągiem wysokiego ciśnienia. Ciężar żurawia miażdży wówczas rurę. Wykorzystanie chmur punktów instalacji podziemnych i modeli platform pod żurawie zapobiega takim sytuacjom. Co więcej, zamodelowanie rzeczywistego wysięgnika i promienia obrotu żurawia pozwala zespołowi na symulację operacji podnoszenia. Mogą sprawdzić, czy przeciwwaga żurawia podczas obrotu nie uderzy w sąsiednie budynki lub tymczasowe linie energetyczne.

Przykład żurawia z tymczasowym fundamentem zamodelowanym przez Skanska Norway na projekcie E18 Vestkorridoren

2.3. Deskowania i rusztowania

Deskowania i rusztowania należą do kategorii „narzędzi jednorazowych” na budowie. Projektanci najczęściej pozostawiają ich dobór podwykonawcom, co może oznaczać zmarnowaną szansę na komercyjną optymalizację. Nowoczesne deskowania systemowe opierają się na standardowych wymiarach płyt. Jeśli docelowe ściany żelbetowe istnieją w modelu, wykonawca może użyć wtyczek do deskowań, aby automatycznie wygenerować rozkład szalunków.

Dzięki temu można dokładnie zobaczyć, gdzie standardowe panele nie pasują do geometrii architektonicznej. System od razu podświetla też miejsca, w których na budowie wymagana będzie niestandardowa obróbka ciesielska. Zespół kosztorysowy wykorzystuje ten model do zamówienia dokładnej liczby potrzebnych paneli. Zapobiega to sytuacji, w której plac budowy zamawia nadmiar sprzętu, który ostatecznie leży nieużywany i generuje koszty najmu przez pół roku.

Rusztowania również zajmują ogromną ilość miejsca. Na projektach przemysłowych muszą one być montowane w ciasnych pomieszczeniach technicznych, aby umożliwić spawaczom dostęp do wysoko poprowadzonych rurociągów. Jeśli zespół BIM zamodeluje kubaturę (objętość) rusztowania, od razu zweryfikuje, czy rozstawiona konstrukcja nie blokuje możliwości wniesienia do pomieszczenia urządzeń mechanicznych. Modelowanie sprzętu ułatwiającego dostęp wymusza na kierownikach projektu odpowiednie zaplanowanie sekwencji instalacji. Przykładowo: najpierw muszą wprowadzić agregaty chłodnicze do pomieszczenia, następnie zbudować rusztowania, a dopiero na koniec zamontować rurociągi.

Przykład rusztowań do dużych obciążeń, źródło: https://www.scaffplan.com/scaffplan-interactive-models

2.4. Drogi tymczasowe

W ciężkich projektach infrastrukturalnych układ placu budowy zmienia się z tygodnia na tydzień. Wywrotki i inne maszyny potrzebują tymczasowych dróg dojazdowych, aby dostać się do stref wykopów. Jeśli zespół inżynierów narysuje te drogi w formie linii 2D na planie zagospodarowania placu, zespół produkcyjny może zbudować je tuż nad płytko położonymi instalacjami podziemnymi lub z promieniami skrętu, które są zbyt ciasne dla 40-tonowej wywrotki przegubowej.

Modelowanie dróg tymczasowych pozwala koordynatorowi BIM na przeprowadzenie analizy przejezdności (ścieżek skrętu pojazdów) bezpośrednio w modelu zintegrowanym. Oceniają oni nachylenia dla załadowanych pojazdów i zaznaczają obszary, w których droga tymczasowa przecina się z planowanymi docelowymi instalacjami odwadniającymi. Utrzymuje to płynność logistyki, nie zmuszając kierownika budowy do przebudowywania drogi dojazdowej co dwa tygodnie.

2.5. Elementy bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP)

Bezpieczeństwo na budowie wymaga fizycznej przestrzeni. Zabezpieczenia krawędzi (BHP), strefy wyłączone, tymczasowe ogrodzenia czy drogi ewakuacyjne to namacalne obiekty, które oddziałują na proces budowlany. Częstym błędem jest sytuacja, w której strefa wyłączona z ruchu podczas pracy żurawia pokrywa się z jedynym wyznaczonym ciągiem pieszym dla pracowników.

Poprzez modelowanie tych elementów bezpieczeństwa, kadra kierownicza wizualizuje logistykę placu budowy podczas porannych odpraw. Sprawdzają oni, czy tymczasowe ogrodzenie zapewnia dostęp do hydrantów przeciwpożarowych. Kontrolują, czy siatki rusztowań zapewniają wystarczającą widoczność dla pobliskiego ruchu maszyn budowlanych. Uwidocznienie elementów bezpieczeństwa w 3D przekształca teoretyczne oceny ryzyka w praktyczne ograniczenia placu budowy.

Przykłady elementów BHP użytych przez Skanska Norway na projekcie E18 Vestkorridoren

3. Dane oparte na czasie i filtrowanie 4D

Wprowadzenie wymienionych elementów do środowiska cyfrowego wymaga określonego przepływu pracy. Nie można zarządzać konstrukcjami tymczasowymi w taki sam sposób, jak konstrukcją docelową. Cechą definiującą konstrukcje tymczasowe jest czas. Na przykład fundament pod żuraw istnieje przez sześć miesięcy. Szalunki mogą istnieć zaledwie przez pięć dni. Rusztowania przesuwają się w górę elewacji budynku z tygodnia na tydzień.

Jeśli po prostu zrzucisz wszystkie konstrukcje tymczasowe do modelu zintegrowanego bez zarządzania danymi, model stanie się nieczytelnym bałaganem przecinających się elementów. Aby temu zaradzić, BIM Manager musi egzekwować surowe zasady dotyczące metadanych. Każdy element tymczasowy wymaga konkretnego parametru określającego datę jego montażu i datę demontażu.

Dzięki powiązaniu harmonogramu projektu z modelowanymi elementami w oprogramowaniu takim jak Synchro, koordynator filtruje model w oparciu o czas. Możesz na przykład uruchomić test kolizji dla 42. tygodnia projektu – w takim przypadku oprogramowanie wyświetla tylko te konstrukcje tymczasowe, które realnie znajdują się na budowie w tym konkretnym tygodniu. Oprogramowanie automatycznie odfiltruje szalunki rozebrane w 30. tygodniu i ukryje rusztowania, które mają dotrzeć na plac dopiero w 50. tygodniu.

4. Zaangażowanie łańcucha dostaw

Pozyskanie wszystkich modeli tymczasowych nadal stanowi wyzwanie, ale łańcuch dostaw zaczyna się do tego dostosowywać. Najwięksi dostawcy rusztowań i deskowań udostępniają już cyfrowe biblioteki swoich systemów. Wielu z nich dostarcza pełne modele 3D swoich autorskich rozwiązań jako część pakietu przetargowego. W przypadku takich elementów, jak tymczasowe stalowe obudowy wykopów, generalny wykonawca może wpisać wymóg dostarczenia modeli 3D do umów z podwykonawcami. Jeśli zewnętrzna firma inżynieryjna zajmuje się projektowaniem konstrukcji tymczasowych, BIM Manager powinien traktować ją dokładnie tak samo jak inżyniera projektującego konstrukcję docelową. Muszą oni dostarczać prawidłowe pliki w formacie IFC, które idealnie pasują do układu współrzędnych projektu.

5. Finansowy zwrot z inwestycji

Finansowy zwrot z inwestycji z modelowania konstrukcji tymczasowych rzadko jest widoczny wprost w arkuszach kalkulacyjnych, ale ma gigantyczny wpływ na końcowy wynik projektu. Generalni wykonawcy działają na minimalnych marżach. Pojedynczy, poważny błąd na budowie z udziałem ciężkiego sprzętu lub głębokich wykopów może pochłonąć znaczną część zysku przeznaczonego na całą budowę.

Model SYNCHRO 4D opracowany przez Freeform dla Szybu Moorgate w ramach projektu Crossrail https://www.bentley.com/en/blog/building-at-a-whole-new-scale-the-man-taking-construction-into-the-fourth-dimension-with-godzilla-mode/

Musimy również pamiętać, że inwestor płaci za materiały docelowe i produkt końcowy, którym jest budynek. Generalny wykonawca z kolei płaci również za czas. Może się to wydawać oczywiste, ale taka jest prawda: za każdym razem, gdy betonowanie opóźnia się, ponieważ szalunki kolidują ze zbrojeniem, wykonawca traci pieniądze. Za każdym razem, gdy koparka uderza w instalację podziemną z powodu braku koordynacji tymczasowej drogi dojazdowej, wykonawca jest narażony na potężne zobowiązania i opóźnienia.

Na koniec spójrzmy na to w ten sposób: Stworzenie cyfrowego bliźniaka (digital twin) gotowego obiektu spełnia zobowiązanie kontraktowe wobec inwestora. Ten docelowy model mówi, co trzeba zbudować.

Z kolei budowa cyfrowego bliźniaka placu budowy i samego procesu realizacji daje pewność, że wykonawca dostarczy projekt bez opóźnień. Model konstrukcji tymczasowych dyktuje, jak to zbudować. Generalni wykonawcy powinni spojrzeć na BIM jak na narzędzie dla budowniczych, a nie jak na biurokratyczny „podatek” narzucony przez inwestora.

👉 A jak jest u Ciebie? Czy masz doświadczenie w pracy z metodyką BIM, projektami tymczasowymi lub projektami opartymi na modelach? Podziel się swoimi doświadczeniami w komentarzach – uczmy się od siebie nawzajem i rozwijajmy naszą branżę.

Spodobał Ci się ten artykuł? Podziel się nim !

Dużo czasu i wysiłku poświęcamy na tworzenie wszystkich naszych artykułów i poradników. Byłoby świetnie, gdybyś poświęcił chwilę na udostępnienie tego wpisu!

Udostępnij:

Komentarze:

Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 Comments
Najstarsze
Najnowsze

Autor:

Pobierz przewodnik po projektach BIM:

Po przeczytaniu tego poradnika dowiesz się:

  1. Jak BIM jest wykorzystywany przy największych projektach w Norwegii
  2. Jakie były wyzwania dla zespołu projektowego i jak zostały rozwiązane
  3. Jakie były wyzwania na budowie i jakie było nasze podejście do nich

Najnowsze wpisy: